TurulBélyeg : base de connaissances

Het raadsel van de „liggende kruisen”: Waarom veranderde het watermerk in 1913?

Hoewel de verandering van het watermerk in de laatste Turul-serie niet breed werd uitgemeten – er verscheen noch voor noch na een officiële mededeling over –, had het voor verzamelaars toch verrassingen in petto, waar de vakwereld al snel op attendeerde.

De sensatie van de „liggende kruisen”

Nauwelijks was de nieuwe serie in omloop, of verzamelaars ontdekten dat op sommige postzegels de kruisen niet rechtop stonden, maar lagen. Het bleek dat de papierfabriek, in naam van de zuinigheid, een truc had uitgehaald: uit de resterende stroken na het snijden van de vellen met rechtopstaand watermerk werden ook vellen in liggende positie gesneden om afval te verminderen. De Staatsdrukkerij was hier zo verontwaardigd over dat ze vanaf 1914 de acceptatie van papier met liggend watermerk verbood.

Aan wie hebben we de overstromingspostzegels te danken?

De komst van de liggende watermerken is eigenlijk te danken aan de Overstromingspostzegels. Omdat die groter van formaat waren, was een nieuw type drukvel nodig. Als men deze alleen met rechtopstaand watermerk had gesneden, zou 32% van het papier verloren zijn gegaan. Door de liggende vellen te draaien, werd dit verlies teruggebracht tot 10,5%.

Belangrijke weetjes voor verzamelaars:

• ◈ Watermerkstand: Een belangrijke regel is dat bij rechtopstaand en liggend watermerk geen 8 verschillende watermerkstanden bestaan, in tegenstelling tot de eerdere kroonwatermerken.
• ◈ De eersten: Op het nieuwe papier werden als eerste de 10 fillér (22 augustus 1913) en daarna in september de 1 en 2 kroon waarden gemaakt.
• ◈ De serie: De serie met liggend watermerk bestaat uit slechts 14 elementen, omdat niet alle waarden op dit papier werden gedrukt.