TurulBélyeg : base de connaissances

Het verhaal van de wijnrode zegel van 50 fillér uit de Hongaarse Turul-uitgifte van 1904 verbindt inktchemie, speculatie onder verzamelaars en een vernietiging die nooit plaatsvond. Achter een ogenschijnlijk eenvoudige kleurvariant schuilt een opmerkelijke geschiedenis.

In november 1904 waren bij de Staatsdrukkerij de kleurstoffen voor de gebruikelijke tint op. Met een nieuw mengsel werden 4700 vellen gedrukt. Zowel nat als na voltooiing kwamen ze overeen met de oude kleur. Op 14 november gingen 2000 vellen naar de zegelmagazijnen van zes postdirecties; de overige 2700 bleven bij de drukkerij.

In januari 1905 ontdekten verzamelaars de wijnrode zegels. Zij vermoedden een drukfout, waarna levendige speculatie ontstond. Onderzoek in maart wees uit dat de oorspronkelijk bruinachtige kleur door contact met lucht was geoxideerd en donkerwijnrood was geworden. De post gelastte onmiddellijke intrekking en terugzending van de voorraden naar de Staatsdrukkerij. Een deel was echter al postaal gebruikt.

De teruggestuurde voorraad wachtte op vernietiging, maar het liep anders. Volgens de monografie werd begin 1931 bekend dat het Postzegelbureau van de post tot 1930 al 10% van de restvoorraad had verkocht. Eind 1930 kocht een handelaar nog eens 80% bij een openbare veiling; 10% bleef bij het bureau.

De grote hoeveelheid ongebruikte zegels op de markt drukte de waarde sterk. Voor de verhoudingen in haar eigen tijd vermeldt de monografie dat de 50-fillérzegels in de oorspronkelijke kleur, die in omloop bleven, ongeveer dertig tot veertig keer zoveel waard waren als de geoxideerde variant. Dit is een historische vergelijking, geen huidige prijsverhouding.

Dit verklaart ook hoe een werkelijk postaal gebruikt wijnrood exemplaar meer waard kan zijn dan een postfris exemplaar: veel ongebruikte voorraad kwam op de verzamelaarsmarkt, terwijl vóór de intrekking gebruikte zegels langs een andere weg bewaard bleven. Het is geen algemene prijsgarantie; kwaliteit, afstempeling, watermerk en de precieze variant blijven bepalend.

Het bewaarde materiaal leverde bovendien voor deze waarde nog onbekende cijferwatermerken en een vel met omgekeerd watermerk op. De wijnrode Turul is daarmee een klein document van druktechniek, postaal gebruik en de filatelistische markt.

Bron: A magyar bélyegek monográfiája (Monografie van Hongaarse postzegels), deel IV, pagina 146 en de daaropvolgende passage.