De kleurschakering van postzegels verandert vaak op natuurlijke wijze: veroudering van het papier, oxidatie van de inkt, opslagomstandigheden of zelfs druktechnische afwijkingen kunnen allemaal kleine of grotere kleurverschillen veroorzaken. Verzamelaars komen echter vaak zogenaamde „kleurvarianten” tegen die in werkelijkheid geen zeldzaamheden zijn, maar kunstmatig gecreëerde afwijkingen. Daarom is het belangrijk om te weten wanneer een kleurverschil natuurlijk is en wanneer er vervalsing moet worden vermoed.
Postzegelvervalsing is geen nieuw fenomeen: ook het Hongaarse recht behandelt het vervalsen van postzegels of het in de handel brengen van valse postzegels als een afzonderlijk strafbaar feit. Hoewel de meeste vervalsingen geen volledige postzegels betreffen, maar alleen de kleur worden gemanipuleerd, is het doel hetzelfde: de verzamelaar misleiden en de waarde van de postzegel kunstmatig verhogen.
Deze kleurenschaal is gemaakt op basis van pixels van een Turul-postzegel
Een natuurlijk kleurverschil treedt op wanneer het papier van de postzegel veroudert, de inkt oxideert, of wanneer door de druktechnologie dezelfde waarde in meerdere tinten is vervaardigd. Bij oude postzegels is het gebruikelijk dat de opslagomstandigheden – licht, vocht, warmte – de kleur beïnvloeden. Deze afwijkingen zijn over het algemeen gelijkmatig, niet vlekkerig en zien er niet „kunstmatig levendig” uit.
Men moet een valse kleurvariant vermoeden wanneer de kleur van de postzegel opvallend afwijkt van de gebruikelijke tint, vooral als de kleur te levendig, te contrasterend of onnatuurlijk is. Chemische behandeling is een veelgebruikte methode: sommige stoffen onttrekken de inkt, andere kleuren bij. In dat geval kan ook de papierstructuur beschadigd raken, wordt het oppervlak glanzender of matter en ziet de postzegel er in zijn geheel „vreemd” uit. Ook het onderzoek van de tanding kan helpen, want vervalsers letten vaak niet op de gaafheid van de tanden of de aard van de perforatie, terwijl de tanding een van de belangrijkste identificatiekenmerken van postzegels is.
Het is vooral verstandig om voorzichtig te zijn als een zogenaamd zeldzamere kleurvariant verdacht goedkoop opduikt, of als de verkoper geen betrouwbaar deskundigenoordeel kan overleggen. Bij echte zeldzaamheden is een expertcertificaat een basisvereiste, aangezien de waarde van de postzegel in hoge mate afhangt van de authenticiteit. Experts – zoals postzegeldeskundigen – kunnen aan de hand van papier, inkt, watermerk, tanding en druktechniek vaststellen of de kleurvariant echt of gemanipuleerd is.
Al met al kan worden gezegd dat niet elke afwijkende kleur een zeldzaamheid is. Natuurlijke kleurschakeringen horen bij het leven van postzegels, maar bij overdreven, kunstmatig aandoende kleurafwijkingen moeten we altijd voorzichtig zijn. Postzegelonderzoek is een technische en vakkundige kwestie, waarbij papier, inkt, tanding en drukkerskenmerken allemaal een belangrijke rol spelen. En als het om een echte zeldzaamheid gaat, is een betrouwbaar deskundigenoordeel onmisbaar.
Reacties
Meningen en ervaringen kunnen anderen veel helpen.